Casa forte que medrou ata fortaleza. Cárcere dun arcebispo, botín dunha revolta campesiña e, oito séculos despois, un castelo que segue en pé.
s. XIII
Nace como casa forte da liñaxe dos Mariño de Lobeira, no medio dun val fértil. Cara a 1220 o rei concédella a Pedro Eáns Mariño: máis un centro para administrar a Terra de Soneira que unha fortaleza inexpugnable.
1402
Os documentos falan por primeira vez de «castelo»: a casa forte pasa ás mans do poderoso conde Fadrique de Castro, duque de Arjona.
1425
Os Moscoso —futuros condes de Altamira, coa cabeza de lobo no seu escudo— fanse co dominio. O castelo vólvese símbolo do seu poder sobre a Costa da Morte.
1465
O «rapto de Noia»: Bernal de Moscoso secuestra ao arcebispo de Compostela Alonso de Fonseca II e enciérrao aquí, preso nunha gaiola, durante máis de dous anos.
1467A revolta irmandiña
A Gran Guerra Irmandiña: máis de 80.000 galegos, ao berro de «abaixo as fortalezas!», derruban máis de 130 castelos. Vimianzo queda en ruínas. O pobo contra o poder señorial.
1471
Fonseca II reconstrúeo coa estrutura que hoxe vemos —o anel de pedra— con canteiros do País Vasco e a man de obra dos propios irmandiños, obrigados a erguer o que derrubaron.
1475
Lopo Sánches de Moscoso toma o castelo pola forza e é proclamado primeiro Conde de Altamira. A fortaleza volve á liñaxe do lobo.
s. XVI–XIX
Os condes de Altamira trasládanse á corte castelá. Durante case catro séculos o castelo queda en mans de alcaides e administradores.
1870
A familia Martelo mércao e faino residencia de verán. Dende entón coñécese tamén como «Torres de Martelo».
1965
Un incendio deixa o castelo de novo en ruínas. Pouco despois, a súa última propietaria légao ao Arcebispado de Santiago.
1973
A Deputación da Coruña merca o castelo e emprende unha restauración de case quince anos, con escavacións que sacan á luz a torre primitiva do século XIII.
Hoxe
Monumento vivo: Centro de Interpretación da Costa da Morte, Mostra de Artesanía en Vivo e, cada verán, o Asalto ao Castelo. A mesma pedra, oito séculos despois.
«Derrubado por quen o volveu erguer. A mesma pedra, dúas veces.»
A lenda · A serea dos Mariño
Contan que un Mariño de Lobeira naufragou fronte á illa de Sálvora e foi rescatado por unha serea, Dona Mariña. Da súa unión naceu o apelido —e o escudo— da liñaxe que séculos despois ergueria este castelo.
A lenda · A Cova da Curuxa
Cóntase que Álvaro «O Nigromante», señor de Moscoso, entrou con trinta escudeiros nunha cova buscando tesouros. Dentro atoparon seres estraños e un río inmenso; un aire velenoso apagou as antorchas. De cantos saíron, ningún viviu máis dun ano, e o feiticeiro quedou cego.
Desde o adarve: as torres, os tellados e a Terra de Soneira ao fondo.
A pedra
O anel de pedra
Fonseca II ergueu no século XV o anel de pedra que hoxe vemos: unha planta poligonal irregular, adaptada ao terreo, en granito ben labrado e fiadas regulares. Catro torres, un adarve que as une e un patio de armas no centro.
✦
Torre da homenaxe
A máis alta, ao sur. Domina o acceso e é a única que aínda conserva as ameas orixinais.
✦
Tres torres
De planta rectangular e tellados a catro augas, repartidas polo perímetro.
✦
O adarve
O camiño de ronda que percorre a muralla e comunica todas as torres entre si.
✦
Patio de armas
O espazo central que as torres e os muros delimitan, corazón da fortaleza.
✦
O foso
Un foso profundo rodeaba o castelo por fóra, primeira liña de defensa.
✦
Punta de diamante
As ameas en punta de diamante que coroaban os muros só sobreviven na torre da homenaxe.
Vivo hoxe
Un castelo que aínda respira
Cada verán as murallas énchense de oficios: a Mostra de Artesanía en Vivo «Vivir o Vimianzo» converte a fortaleza en obradoiro.
✦
Encaixe
de Camariñas
✦
Liño
do fío ao tear
✦
Olería
barro e granito
✦
Vidro soprado
ao lume
✦
Palla e cestería
sombreiros e cestos
✦
Coiro e prata
e maquetas de barcos
No obradoiro, peza a pezaCestería: palla e vimbioEncaixe de palillos, de pretoAs palilleiras, no obradoiroCerámica pintada a manO tear, tecendo
Os oficios, en vivo, dentro do castelo.
Os oficios vivos de Vimianzo. Vídeo: Gac3 Costa da Morte.
O Asalto
E unha vez ao ano, os irmandiños volven. O Asalto ao Castelo revive con festa e visitas teatralizadas a noite en que a fortaleza caeu. A historia non se conta: xógase.
E durante todo o ano, «A ameaza clerical»: unha visita virtual interactiva por códigos QR. Só precisas móbil e auriculares para descubrir os recunchos e segredos do castelo ao longo da súa historia. Unha creación das compañías Limiar e Negro López co Concello.
Por dentro
Camiña pola muralla
Percorre o interior do castelo en 360° antes de vir. Arrastra para mirar en calquera dirección.
Vista 360° de Google Maps · Vídeo: Deputación Provincial da Coruña · Dende o aire: Miraveo.
O xogo
Un castelo cunha arcade dentro
Dentro do castelo hai unha máquina recreativa. Non é decoración: dentro corre o Costa da Morte Runner, o videoxogo oficial do territorio. E o propio castelo é un dos seus niveis. Xógao aquí, e despois ven xogalo dentro dos seus muros.
O mesmo castelo, dúas veces: o de pedra e o de píxeles.A arcade oficial da Costa da Morte, co xogo Eustaquio Runner, instalada dentro do castelo.
A pedra, o adarve, o patio e o que garda dentro. Preme calquera imaxe para vela grande.
A torre da homenaxe dende o patioA torre, contra o ceo da SoneiraO adarve e as ameasTellados e torres dende o altoA porta de entradaPasadizo de pedraEscaleiras ao adarveO cabaleiro tallado en madeiraO pergamiño: «Forte Castelo de Vimianzo»Paneis labrados en pedraA arcade da Costa da Morte, dentro do casteloO xogo correndo na recreativa
A visita
Ven coñecelo
Entrada
De balde
Aberto a todos os públicos. Grupos (mínimo 7) e visitas guiadas: reserva en turismo@vimianzo.gal.
Horario
Tempada alta (15 xuñ – 15 set + S. Santa)10:30–14 · 16–20:30
Resto do ano10:30–14 · 16–19
Visitas teatralizadasDom. xul–ago · 13 e 17h
PechadoLuns
Pechado tamén 24 dec (tarde), 25 dec, 31 dec (tarde), 1 e 22 xan.
Vimianzo non acaba no castelo: hai 11 sitios máis que ver, os obradoiros de artesanía a un paso, e para xantar, o Concello mantén o directorio de restaurantes da vila e da Terra de Soneira.
